Zranienia są jednym z najczęstszych urazów, z jakimi możemy się spotkać w życiu codziennym, zarówno w pracy, jak i w domu czy na ulicy. Prawidłowe udzielenie pierwszej pomocy w przypadku ran i krwotoków jest kluczowe, aby zmniejszyć ryzyko powikłań i ratować zdrowie, a czasem nawet życie poszkodowanego. Zranienia można podzielić na kilka rodzajów w zależności od typu uszkodzonych naczyń krwionośnych, a także rodzaju rany. Podstawą skutecznej pomocy jest jednak umiejętność zatrzymania krwawienia oraz utrzymania jałowości w okolicy zranienia.

Rodzaje zranień

  1. Zranienia tętnicze – charakteryzują się intensywnym krwawieniem, z krwią wypływającą pod dużym ciśnieniem, często pulsującą w rytm bicia serca. W tych przypadkach kluczowe jest szybkie zatrzymanie krwawienia.
  2. Zranienia żylne – krew wypływa wolniej i ma ciemniejszy kolor niż w przypadku krwotoku tętniczego. Pomimo mniejszej intensywności, krwotoki żylne mogą być trudniejsze do zlokalizowania i wymagają dokładnej oceny.
  3. Zranienia włośniczkowe – to najłagodniejsze krwawienia, które zwykle mają miejsce w przypadku drobnych zranień, jak otarcia. Takie krwawienia zwykle nie stanowią dużego zagrożenia.

Ocena ilości utraconej krwi

Prawidłowa ocena ilości krwi utraconej przez poszkodowanego jest kluczowa. Często osoby udzielające pomocy, szczególnie w sytuacji, gdy krew wynacza się na kontrastujące tło (np. na jasnej powierzchni), mogą przeszacować ilość krwi. Ważne, aby pamiętać, że u zdrowego dorosłego mężczyzny krążenie wynosi około 5 litrów krwi, a utrata 100-200 ml nie zagraża bezpośrednio życiu.

Opatrunki w pierwszej pomocy

W zależności od natężenia krwawienia, stosuje się różne rodzaje opatrunków. Ich celem jest zarówno zatrzymanie lub zmniejszenie krwawienia, jak i ochrona rany przed zanieczyszczeniem.

  1. Opatrunek chłonący – stosowany przy lżejszych krwotokach, szczególnie w miejscach takich jak głowa czy twarz. Opatrunek ten polega na przyłożeniu jałowego gazika lub kompresu na ranę, który wchłania krew, nie wywierając nacisku. Tego typu opatrunek jest łatwo dostępny i prosty w zastosowaniu.
  2. Opatrunek uciskowy – stosowany w przypadku bardziej intensywnych krwotoków. Po nałożeniu jałowego kompresu, wykonuje się bezpośredni ucisk na miejsce zranienia, aby spowodować zatrzymanie lub znaczące zmniejszenie krwawienia. Ważne, aby ucisk był skierowany na naczynia krwionośne w pobliżu rany, nie powodując jednocześnie całkowitego zamknięcia krążenia w kończynie.
  3. Opaska uciskowa (staza) – metoda używana wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach, gdy inne metody nie przynoszą efektu, a krwawienie jest bardzo intensywne, np. przy krwotokach tętniczych na obszarach górskich czy morskich. Opaska uciskowa zamyka dopływ krwi tętniczej do całej kończyny, co wiąże się z ryzykiem martwicy i ewentualnej amputacji. Powinna być stosowana jedynie na udzie lub ramieniu i tylko wtedy, gdy nie ma możliwości szybkiego dostępu do pomocy medycznej.

Postępowanie w szczególnych przypadkach

  • Ciało obce w ranie – nigdy nie należy usuwać ciała obcego z rany. Może ono pełnić funkcję “tampona”, ograniczając krwawienie. Zamiast tego należy ciało obce ustabilizować, np. za pomocą opatrunku, aż do momentu, gdy pacjent otrzyma pomoc lekarską.
  • Amputacje – w przypadku amputacji kończyny, konieczne jest odpowiednie zabezpieczenie zarówno rany, jak i odciętej części ciała. Rana powinna być zaopatrzona opatrunkiem chłonnym lub uciskowym, natomiast amputowaną część należy zapakować w suchy, jałowy worek i umieścić w pojemniku z zimną wodą (0-4°C), aby umożliwić ewentualną replantację.

Bezpieczeństwo ratownika

Przy udzielaniu pierwszej pomocy zawsze należy pamiętać o własnym bezpieczeństwie. W pracy powinniśmy mieć dostęp do zestawów pierwszej pomocy zawierających rękawiczki lateksowe oraz inne środki ochrony osobistej. Unikanie bezpośredniego kontaktu z krwią poszkodowanego jest kluczowe dla ochrony przed zakażeniami.

Podsumowując, zranienia wymagają szybkiej reakcji, a podstawą skutecznej pomocy jest zatrzymanie krwawienia, utrzymanie czystości rany i odpowiednie zabezpieczenie poszkodowanego. Znajomość rodzajów opatrunków i technik ich stosowania może znacząco przyczynić się do skutecznego ratowania zdrowia i życia w sytuacjach awaryjnych.