Udar cieplny to stan zdrowia spowodowany narażeniem organizmu na ekstremalne warunki cieplne, w których ciało nie jest w stanie skutecznie schłodzić się i utrzymać prawidłowej temperatury. Warto wiedzieć, jak zachować się, gdy ktoś w naszym otoczeniu doświadczy takiego udaru.

Udar cieplny występuje, gdy organizm przegrzewa się, a mechanizmy termoregulacyjne nie są w stanie utrzymać równowagi. Jest to poważne schorzenie, które może prowadzić do uszkodzenia narządów wewnętrznych i zagrażać życiu.

Najważniejsze objawy udaru cieplnego mogą obejmować:

  1. Wysoka gorączka: Ciało dotknięte udarem cieplnym może mieć bardzo wysoką temperaturę, przekraczającą 40°C.
  2. Skóra gorąca i sucha: Skóra dotknięta udarem cieplnym może być gorąca i sucha w dotyku, a nie mokra od potu.
  3. Osłabienie i zawroty głowy: Osoba może odczuwać ogólne osłabienie, zmęczenie oraz zawroty głowy.
  4. Nudności i wymioty: Udar cieplny może powodować nudności i wymioty związane z zaburzeniami układu pokarmowego.
  5. Zaburzenia świadomości: Może wystąpić dezorientacja, dezorganizacja myślenia, splątanie, utrata przytomności lub śpiączka.
  6. Przyspieszone tętno: Może występować szybkie i nieregularne bicie serca związane z reakcją organizmu na stres cieplny.
  7. Zmiany neurologiczne: Udar cieplny może prowadzić do zaburzeń neurologicznych, takich jak drgawki, zaburzenia równowagi i koordynacji ruchowej.
  8. Zaburzenia równowagi elektrolitowej: Długotrwałe narażenie na ciepło może prowadzić do utraty elektrolitów, takich jak sód i potas, co może mieć wpływ na funkcjonowanie układu nerwowego i mięśniowego.

Wczesne rozpoznanie udaru jest kluczowe dla skutecznego leczenia. Ważne jest obniżenie temperatury ciała i nawadnianie organizmu. Natychmiastowa pomoc polega na przeniesieniu pacjenta do zacienionego i przewiewnego miejsca. Skuteczną metodą jest delikatne zraszanie ciała strumieniem wody lub skierowanie na niego chłodnego powietrza. Szczególnie skuteczne jest umieszczanie lodu w okolicach dużych tętnic, takich jak pachy, pachwiny i szyja, oraz owijanie pacjenta w chłodne prześcieradła.

Osoby przytomne powinny pić małe ilości wody i elektrolitów. Jeśli nie ma dostępnego odpowiedniego płynu nawadniającego, można podać sól w celu uzupełnienia poziomu sodu. Jeśli jednak osoba dotknięta udarem nie jest w stanie pić, nie należy jej do tego zmuszać.

Warto zauważyć, że w terapii udaru nie stosuje się leków przeciwgorączkowych, ponieważ są one nieskuteczne, jeśli podwyższona temperatura ciała wynika z zaburzeń równowagi między produkcją ciepła a zdolnością organizmu do oddawania go do otoczenia.

Do zapamiętania zasad pierwszej pomocy w przypadku udaru cieplnego przydatny może być anglojęzyczny akronim FIRE.

  • F – płyny (nawadnianie chorego) (fluid)
  • I – chłodzenie (lód) (ice)
  • R – odpoczynek (rest)
  • E – rozpoznanie choroby (recognition of emergency)

Udar cieplny jest poważnym stanem, który może prowadzić do trwałego uszkodzenia układu nerwowego, a nawet śmierci.

Jeśli objawy udaru cieplnego nie ustępują lub nasilają się, należy natychmiast wezwać pomoc medyczną lub skierować się do najbliższego szpitala.